JAK PRZEKAZAĆ MAJĄTEK RODZINIE
Każdy, kto zgromadził w swoim życiu jakiś majątek, zastanawia się, w jaki sposób może go przekazać osobom bliskim. Nie są to decyzje łatwe, wymagają zawsze przemyślenia i indywidualnego rozstrzygnięcia, czy chcemy być właścicielami majątku do końca życia i zadysponować nim tylko poprzez wskazanie spadkobiercy w testamencie, czy też przekażemy go już za życia w formie darowizny lub umowy o dożywocie. Każda z tych form przekazania majątku ma inne skutki i to od nas zależy jakiego wyboru dokonamy.
Poprzednio omówiłem instytucję testamentu, dzisiaj zostanie przybliżona umowa darowizny.
Bardzo popularną formą przekazywania poszczególnych składników naszego majątku wybranym przez Nas osobom są umowy darowizny.
Od darczyńcy zależy, komu będzie chciał przekazać majątek lub poszczególne jego składniki. Przedmiotem darowizny może być także zorganizowany zbiór rzeczy i praw, jak np. spadek, przedsiębiorstwo czy gospodarstwo rolne.
Często również rodzice jednego z przyszłych małżonków podejmują decyzję o dokonaniu darowizny mieszkania dla dziecka w obawie, iż darowizna dokonana po ślubie oznaczać będzie, że mieszkanie automatycznie będzie należało do małżonków.
Należy pamiętać, że darowizna dokonana dla dziecka – czy przed zawarciem przez nie związku małżeńskiego, czy to w jego trakcie – będzie stanowiła majątek osobisty dziecka, pomimo że w jego małżeństwie będzie obowiązywała wspólność majątkowa.
W umowie darowizny można ustanowić na rzecz darczyńcy tzw. służebność osobistą mieszkania, która zapewni darczyńcy prawo do zamieszkiwania w darowanej nieruchomości. Jest to co prawda dodatkowy koszt 200 zł, bo tyle wynosi opłata sądowa za wpis służebności osobistej mieszkania do księgi wieczystej, niemniej mamy pewność, że mamy gdzie mieszkać do końca życia
Darowizna może być uczyniona również na rzecz małoletnich dzieci. Osobami reprezentującymi małoletnie dzieci, które pozostają pod ich władzą rodzicielską, są rodzice, będący przedstawicielami ustawowymi dziecka.
Jeżeli małoletnie dziecko otrzymuje darowiznę nieruchomości wolnej od wszelkich długów i ciężarów, to wówczas każdy z rodziców może samodzielnie działać jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Jednakże żaden z rodziców nie może reprezentować dziecka:
- przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską,
- przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo dotyczy należnego dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.
Jeżeli małoletnie dziecko miałoby otrzymać darowiznę nieruchomości obciążonej jakimikolwiek prawami lub długami, to wówczas do przyjęcia takiej darowizny niezbędne jest uzyskanie przez przedstawicieli ustawowych zgody sądu rodzinnego i opiekuńczego. Zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską sprawują rodzice, przy czym nie obejmuje on zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku.
Ponadto w umowie darowizny można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku z tytułu darowizny nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców.
W przypadku takim, gdy darczyńca nie wyznaczył zarządcy, zarząd sprawuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.
UWAGA! Darowizny dokonane na rzecz małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy są zwolnione z podatku od darowizny.
Możliwość odwołania darowizny
Dopuszczalność złożenia oświadczenia o odwołaniu darowizny oraz jego przesłanki uzależnione zostały od jej wykonania. Jeśli darowizna nie została jeszcze wykonana, darczyńca może ją odwołać z powodu znalezienia się w sytuacji tzw. niedostatku, a więc takiego stanu, w którym wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku lub ciążących na Nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Darowiznę natomiast wykonaną darczyńca może odwołać wówczas, kiedy obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności, chyba że darczyńca mu przebaczył oraz o ile nie upłynął roczny termin od dnia, w którym darczyńca o tej niewdzięczności się dowiedział.
Pod pojęciem rażącej niewdzięczności rozumieć należy szereg działań lub zaniechań, jakich dopuszcza się obdarowany względem darczyńcy, wykonywanych w złej intencji oraz zmierzających do skrzywdzenia go w którejkolwiek ze sfer życiowych, wydaje się jednak w każdym przypadku dokonywanych z zamiarem celowym. Musi być zachowanie manifestujące złą wolę, zmierzające do wyrządzenia przykrości i krzywdy oraz takie, którego nie da się pogodzić z normami społecznymi.