Śmierć bliskiej osoby to trudny moment dla każdej rodziny. W tym czasie spadkobiercy stają w obliczu nie tylko emocji, ale i formalności prawnych, które należy uregulować. Aby móc zarządzać majątkiem zmarłego – sprzedać odziedziczone mieszkanie, dokonać wypłaty środków z rachunku bankowego czy przepisać nieruchomość w księdze wieczystej – konieczne jest oficjalne potwierdzenie praw do spadku.
Jeszcze kilkanaście lat temu jedyną drogą było wszczęcie postępowania przed sądem rejonowym. Dziś znacznie szybszą, wygodniejszą i bezpieczniejszą alternatywą jest notarialny Akt Poświadczenia Dziedziczenia (APD).
Notariusz czy sąd – dlaczego warto załatwić spadek w kancelarii notarialnej?
Podstawową różnicą między drogą notarialną a sądową jest czas oraz komfort stron:
- W sądzie (postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku): Wymaga sporządzenia i złożenia wniosku, opłacenia wpisu, a następnie oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy – w sądach w rejonie Wrocławia i Oławy trwa to zwykle od 3 do nawet 9 miesięcy. Dodatkowo orzeczenie staje się prawomocne dopiero po upływie terminu na apelację.
- U notariusza (Akt Poświadczenia Dziedziczenia): Sprawę można załatwić podczas jednej wizyty w kancelarii. Po dostarczeniu kompletnych odpisów aktów stanu cywilnego dokument sporządzany jest w ciągu 1–2 dni. Akt poświadczenia dziedziczenia wywołuje dokładnie takie same skutki prawne jak prawomocne postanowienie sądu.
Ważny warunek: Aby sporządzić Akt Poświadczenia Dziedziczenia u notariusza, w kancelarii muszą stawić się jednocześnie wszyscy potencjalni spadkobiercy (zarówno ustawowi, jak i testamentowi) i nie może między nimi występować spór co do podziału spadku.
Jak krok po kroku wygląda procedura u notariusza?
Procedura notarialnego poświadczenia dziedziczenia składa się z trzech głównych etapów realizowanych podczas jednego spotkania:
- Sporządzenie protokołu dziedziczenia: Notariusz przyjmuje od obecnych oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, m.in. o istnieniu lub braku innych spadkobierców, o znanych testamentach oraz o ewentualnych toczących się postępowaniach spadkowych.
- Sporządzenie Aktu Poświadczenia Dziedziczenia (APD): Na podstawie protokołu notariusz sporządza akt określający krąg spadkobierców oraz ich ułamkowe udziały w masie spadkowej.
- Rejestracja w Elektronicznym Rejestrze Spadkowym: Notariusz niezwłocznie dokonuje elektronicznego wpisu aktu do Rejestru Spadkowego prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną. Z chwilą wpisu akt poświadczenia dziedziczenia ma moc prawomocnego postanowienia sądu.
Jakie dokumenty są potrzebne do sprawy spadkowej?
Przed wizytą w Kancelarii Notarialnej Mateusza Gruckiego w Siechnicach należy skompletować następujące dokumenty:
- Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
- Dokumenty tożsamości wszystkich uczestników (dowody osobiste lub paszporty);
- Numer PESEL zmarłego (np. z dowodu osobistego lub zaświadczenia z urzędu gminy);
- Odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców (w przypadku córek lub innych osób, które zmieniły nazwisko po ślubie – odpisy skrócone aktów małżeństwa);
- Testament spadkodawcy – jeżeli został sporządzony (zarówno w formie własnoręcznej, jak i notarialnej);
- Numery ksiąg wieczystych nieruchomości wchodzących w skład spadku (celem późniejszego ujawnienia spadkobierców w dziale II księgi wieczystej).
Odrzucenie lub przyjęcie spadku – uwaga na 6-miesięczny termin!
Spadkobierca ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania do spadku (zwykle od dnia powzięcia wiadomości o śmierci spadkodawcy), na złożenie oświadczenia o:
- Odrzuceniu spadku: spadkobierca zostaje wyłączony z dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (chroni to przed długami spadkodawcy, lecz w jego miejsce wchodzą jego zstępni, np. dzieci);
- Przyjęciu spadku wprost: spadkobierca odpowiada za długi spadkowe bez ograniczenia;
- Przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza: odpowiedzialność za długi ograniczona jest do wartości ustalonego w wykazie lub spisie inwentarza stanu czynnego spadku (jest to obecnie ustawowa reguła w przypadku braku oświadczenia w terminie 6 miesięcy).
Oświadczenie o odrzuceniu lub przyjęciu spadku można złożyć przed notariuszem w dowolnym momencie w okresie owych 6 miesięcy.
Kolejny krok: Dział spadku
Sam Akt Poświadczenia Dziedziczenia określa jedynie, w jakich częściach ułamkowych spadkobiercy nabywają spadek (np. po 1/2 części). Nie rozstrzyga jednak, komu przypada konkretne mieszkanie, samochód czy działka budowlana.
Aby formalnie podzielić majątek, spadkobiercy mogą zawrzeć w Kancelarii Notarialnej umowę o dział spadku. U notariusza można przeprowadzić dział spadku bez spłat, ze spłatami lub dopłatami, sprawnie przepisując poszczególne nieruchomości na wybrane osoby.
Ile kosztuje spadek u notariusza?
Koszty są ściśle uregulowane rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej:
- Sporządzenie protokołu dziedziczenia: 100 zł netto;
- Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia: 50 zł netto;
- Otwarcie i ogłoszenie testamentu (jeśli dotyczy): 50 zł netto;
- Wpis do Rejestru Spadkowego (opłata sądowa/systemowa): 5 zł;
- Wypisy aktu: 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę.
W Kancelarii Notarialnej Mateusza Gruckiego w Siechnicach dbamy o to, aby koszty były transparentne, a klienci przed przystąpieniem do czynności otrzymali pełne wyliczenie opłat.
Porady notarialne są bezpłatne
Masz wątpliwości co do kręgu spadkobierców, dziedziczenia ustawowego, zachowku czy niezbędnych zaświadczeń urzędowych? Notariusz Mateusz Grucki zaprasza do kontaktu. Wszelkie konsultacje przed sporządzeniem dokumentów są całkowicie bezpłatne.
Dokumenty można przesłać drogą mailową na adres kancelaria@notariuszsiechnice.pl lub skontaktować się telefonicznie pod numerem +48 531 772 110.